سبک زندگی

سبک زندگی که برخی آن را «مهارت زندگی» یا «هنر زندگی» می نامند عبارت است از راه و روش ها و سنت ها و آداب و عادات و رسوم و رفتارهائی که در ابعاد گوناگون زندگی مردم جریان دارد و با اختلاف عقائد و جوامع انسانی تفاوت پیدا می کند.

انتخاب سبک زندگی را از جهان شناسی، جهان بینی و ایدئولوژی مبتنی بر آن نمی توان جدا کرد. به عبارت دیگر زیر بنای بسیاری از آداب و عادات، به ویژه آنچه جنبه راهبردی دارد از نوع جهان بینی و تلقی انسان از آفرینش نشأت می گیرد.

همان گونه که نقش اومانیسم در انتخاب سبک زندگی قابل انکار نیست، جهان بینی توحیدی نیز انسان را مخلوق خداوند با هدف متعالی و خلیفه او در زمین می داند. بدیهی است که تنها انتخاب سبک زندگی و راه و روش حیات در چهارچوبی که مهندس آفرینش طراحی کرده، شایسته هدف گذاری و برنامه ریزی است. خط سیر آدمی را آفریدگار او و در جهت هدف والایی که از آفرینش او داشته تعیین می کند و امر و نهی ها و بایسته ها و نبایسته هائی که در لوای شریعت تعیین شده اند، انسان را به هدفی که همانا ابدیت و سعادت جاودانه اوست رهبری می کنند.

جهان بینی توحیدی ایجاب می کند که انسان سبک و سیاق زندگی خود را بر اساس اصول پذیرفته شده مکتب تنظیم کند، زیرا هر آنچه جز این، پوچ و بی حاصل است: « کلُّ شَیءٍ هَالِک إِلَّا وَجْهَهُ »(۱): همه چیز رو به تباهی است، جز آنچه رو به خدا دارد.

این در حالی است که جهان بینی مادی، انسان را حیوانی بارکش و مصرف کننده می داند و حاصلی فراتر از همین زندگی مادی برای بشر متصور نیست: « والّذینَ کَفَرُوا یَتَمَتَّعُونَ و یَأکُلُونَ کَما تَأکُلُ الأنعامُ و النّارُ مثویً لَهُم »: آنان که کافر شدند کامجویی می کنند و می خورند آن گونه که چهارپایان می خورند و می چرند و آتش جایگاه آنهاست. سرنوشتی بدتر از پوچی و بی حاصلی.

بنابراین سبک زندگی را از نوع جهان بینی انسان نمی توان تفکیک کرد و در بنیان گذاری زندگی می بایست مبانی معرفتی لحاظ شوند و لذا توجه به باورها و اعتقادات و بازسازی فرهنگ دینی یعنی همان راهی که رهبران آسمانی پیمودند، پیش از انتخاب سبک زندگی الزامی است و اگر زیربنای اعتقادات و باورها سست شود، همان گونه که بنای بدون شالوده استوار دوامی ندارد، با امور روبنایی نیز کاری از پیش نخواهیم برد.

فرهنگ اسلامی ؛ مفاهیم ، ویژگیها و اصول...